wtorek, 03 grudzień 2013 09:09

Marek Zienkiewicz: Kobiety a polityka i społeczeństwo

Oceń ten artykuł
(5 głosów)

kobiety_w_polsce  Marek Zienkiewicz

RECENZJA: Elżbieta Sawa-Czajka, Kobiety w Polsce – przemiany demokratyczne i stereotypy, wydanie II, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Stosunków Międzynarodowych I Amerykanistyki, Warszawa 2013, 152 ss.

Praca Kobiety w Polsce – przemiany demokratyczne i stereotypy jest efektem długoletnich badań autorki nad omawianą problematyką. Jest drugim wydaniem pracy pod tym samym tytułem, która ukazała się w 2011 r. [1]. Początkiem zainteresowań autorki była współpraca z prof. Aliną Słomkowską z Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego na początku lat 1990’ ubiegłego stulecia. Elżbieta Sawa-Czajka dokonała wówczas kilku istotnych analiz prasy polskiej pod kątem problematyki i stereotypów kobiet w poszczególnych okresach realnego socjalizmu i na początku transformacji ustrojowej [2]. Pierwsza część książki w dużym stopniu wykorzystuje te badania co pozwala postawić tezy o niejednoznacznym wizerunku kobiet realnego socjalizmu oraz o pożądanych i odrzucanych wzorcach osobowych socjalistycznej Polki.

Kolejne części pracy analizują programy i działalność wybranych organizacji kobiecych, które zaczęły powstawać lub reaktywowały swoją działalność w Polsce po 1989 r. Autorka częściowo opiera się na własnych unikalnych badaniach, dotyczących organizacji kobiecych w początkach transformacji ustrojowej i wówczas dostępnych dokumentach tych organizacji. 

Istotnym elementem polskiej transformacji było powstawanie dużej ilości małych firm zakładanych przez kobiety. Socjologiczny opis tej grupy jest interesujący ponieważ wykazuje, że na własną działalność decydowały się wówczas głównie kobiety pomiędzy 40 a 50 rokiem życia, często bez szans na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy za to posiadające duże doświadczenie zawodowe i już nie obciążone obowiązkami rodzinnymi. Autorka przypomina polski Raport na Konferencję ONZ w Sprawach Kobiet (Pekin 1995), w którym znalazła się analiza trendów społecznych, ekonomicznych, edukacyjnych dotyczących kobiet. Podkreślono wówczas znaczną nadreprezentację kobiet w niektórych zawodach i związane z feminizacją niskie zarobki w tych branżach. W Raporcie zwrócono uwagę na utrudniony dostęp kobiet do niektórych profesji i uczelni, szczególnie wojskowych. Obecnie takie ograniczenia nie istnieją, co jest wynikiem zmian związanych z transformacją ustrojową i przynależnością Polski do UE. 

Niewątpliwą zaletą pracy jest zwrócenie uwagi na związek pomiędzy polityczną obecnością (a raczej nieobecnością) kobiet z jakością i konsekwencjami decyzji podejmowanych przez władze ustawodawcze i wykonawcze. Niewielka obecność kobiet w polityce powoduje to, że niedoceniane są bardzo ważne społecznie problemy jak polityka społeczna, opieka socjalna, pomoc rodzinie, co przekłada się na dramatyczne obecnie wskaźniki demograficzne i perspektywy całego starzejącego się społeczeństwa. 

Znacząca część pracy jest poświęcona współczesnym działaniom na rzecz wprowadzenie mechanizmów wsparcia udziału kobiet w polityce, co zakończyło się ustaleniem 35% kwot dla kobiet na listach wyborczych. Nie udało się jednak wprowadzić parytetu ani tzw. systemu suwakowego, polegającego na naprzemiennym umieszczaniu kobiet i mężczyzn na listach wyborczych. Praca uwzględnia również publicystykę i dyskusję o problemach kobiet w związku z działalnością Kongresu Kobiet i wspieraniem procesów prorównościowych.

W pracy ukazano światowe trendy udziału kobiet w polityce. Autorka zwraca uwagę na zróżnicowane sposoby osiągania stanowisk politycznych przez kobiety z różnych kontynentów, publikuje również własne materiały, dotyczące tej tematyki, z podróży do Indii. 

Autorka wskazuje również główne problemy polskich kobiet w XXI w. Zalicza do nich m.in. zwiększenie udziału kobiet w polityce, wsparcia kobiet na rynku pracy, tworzenia warunków rozwoju polskiej rodziny.

Książka wpisuje się w nurt badań feminologicznych, oparta została na dokumentach, opracowaniach naukowych oraz analizie publicystyki różnych okresów historycznych.

____________________________________________
1. E. Sawa-Czajka, Kobiety w Polsce – przemiany demokratyczne i stereotypy, Wyd. Polianna, Lublin 2011, s.192, ISBN978-83-930810-9-7.
2. Por.: E. Sawa-Czajka, Wizerunki kobiet w prasie polskiej (po 1989 r.), w: A. Słomkowska (red.), Transformacja mediów 1989-1995, Wyd. Elipsa, Warszawa 1996, s. 329-338; E. Sawa-Czajka, Are there Female Political Elites in Poland?, w: Journal of Women’s History, vol. 8, nr 2/summer 1996, p. 103-110; E. Sawa-Czajka, Obrazy kobiet w tygodnikach społeczno-politycznych w latach 1980-1995 (“Polityka”, “Tygodnik Powszechny”, “Wprost”), w: R. Siemieńska (red.), Portrety kobiet i mężczyzn w środkach masowego przekazu oraz podręcznikach szkolnych, Wyd. Scholar, Warszawa 1997, s. 33-41.
Czytany 3706 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 30 październik 2014 00:04